Hoe word ik een leuk oud mens?
Auteur: Kolet Janssen
Uitgegeven door: Manteau
2025
176 pag.
ISBN 9789022341889
Wat betekent het om ouder te worden en wat is de rol van ouderen in onze samenleving? Herkenbaar, confronterend, grappig maar ook scherp.
In Hoe word ik een leuk oud mens? neemt Kolet Janssen je mee naar de valkuilen en kansen van de oude dag. Over de eerste grijze haren en het langzaam onzichtbaar worden, over nieuws- en leergierig blijven, over niet krampachtig jong willen blijven, over doen wat je graag doet, over doseren als levenskunst… Dat alles lardeert ze met veel humor en relativeringsvermogen, maar ook met de gepaste scherpte. ‘Want alleen zo kunnen we hout snijden, en dat is wat we willen.’
Verkrijgbaar via Standaard Uitgeverij.
Lees meer over Kolet Janssen en Leuk Oud Mens in dit artikel van De Standaard.
Leesfragment
WAAR IS MIJN MIDDEL NAARTOE? Van zandloper tot balk.
Als mannen het niet meer zien zitten, hebben ze een buikje.
Toon Verhoeven
Het is een goed ding als je er bij het ouder worden in slaagt om min of meer op een gezond gewicht te blijven. Dat heb je niet helemaal zelf in de hand, want onze genen leiden bij het ouder worden steeds meer hun eigen leven. Maar zelfs als je niet dik bent, verander je vaak toch radicaal van vorm.
Het ideale silhouet van een vrouw moet eruitzien met grote bobbels. Je moet borsten en billen hebben die uitstulpen en daartussenin een taille: het beroemde zandlopermodel. Die borsten en billen blijven meestal min of meer op hun plek, al gaan ze, net als al de rest, wat meer hangen. Maar daar zijn allerlei laagdrempelige hulpmiddeltjes voor.
De taille is een groter probleem. Die lijkt in de loop der jaren beetje bij beetje te verdwijnen. Dat heeft met hormonen te maken en is perfect normaal. Van een vrouw met uitstulpingen word je langzaam maar zeker een balk met armen, benen en een hoofd. Dat hoeft op zich geen probleem te zijn, ware het niet dat de meeste kleren juist mikken op je niet-meer-bestaande taille. Dus ofwel loop je rond in een strakke jurk met een erg zichtbaar buikje en zonder middel, ofwel kies je voor de hobbezak. De meeste mannen verafschuwen hobbezakken, ook al zitten ze altijd lekker. Zij zien liever strakke jurkjes en voelen zich dan geroepen om commentaar te hebben op wat er volgens hen niet zou mogen zitten. Terwijl een man met een stevige buik die over zijn riem hangt dat meestal niet aan zijn hart laat komen. Figuurlijk tenminste.
Gelukkig zijn er tussenoplossingen. Broeken met een hoge taille. Jurken die insnoeren onder je boezem en daarna losjes naar beneden vallen en veel maskeren. Of gewoon jurken met een iets minder spannend profiel. Ik heb een donkerbruin vermoeden dat vrouwelijke ontwerpers daar beter in zijn dan hun mannelijke collega’s. Dus met al die vrouwelijke modestudenten is er hoop. Elegante en flatterende kleding voor de grote groep mensen met een balkmodel lijkt me een gat in de markt.
HOGE HAKKEN of hakken in het zand?
Hoge hakken zijn uitgevonden door een vrouw die op haar voorhoofd gekust was.
Christopher Morley
Ik ga het niet ontkennen: als jonge vrouw gaf het me een extra kick om op hoge hakken door de wereld te gaan. Alleen al het vrolijke, ritmische geluid onderstreepte je daadkracht en ondernemingszin. ’s Avonds schopte je de steltjes opgelucht uit, maar de hele dag gaven ze je een boost aan zelfvertrouwen waar je wel wat ongemak voor over had. In mijn geval was het een extra voordeel dat ik er mijn geringe lichaamslengte enigszins mee kon compenseren. Ik merkte meteen dat het een heel ander gevoel gaf om mensen recht in de ogen te kunnen kijken in plaats van naar hen te moeten opkijken. En ik genoot schaamteloos van het glimlachend neerkijken op enkele mannen die opeens wat kleiner waren dan ik.
Het is een teken van voortschrijdende vrouwenemancipatie dat jonge vrouwen die hakken steeds minder nodig hebben. Coole sneakers, liefst met wat glitter, doen de job evengoed en beter. En met stukken meer comfort. Al mis ik soms mijn hakken om een statement te maken. Maar met het klimmen van de jaren protesteren mijn kuiten en mijn teengewrichten als ik ze langer dan een halfuur op hakken zet. Als het tijdstip komt dat ik alleen nog aan mijn voeten kan denken, is het sop de kool niet meer waard.
Voor vrouwen betekent ouder worden dus vaak ook letterlijk kleiner worden. Op recepties wordt zoiets pijnlijk duidelijk. Alleen aan tafel of in de zithoek vind je nog gesprekspartners op gelijk niveau.
Sneakers zijn een factor die mensen van verschillende generaties en inkomensgroepen met een klap dichter bij elkaar hebben gebracht. Natuurlijk zijn er grote prijs- en kwaliteitsverschillen, maar op het eerste gezicht zorgen ze voor democratisering. En nu we meestal niet meer met de auto tot voor de deur kunnen rijden, zorgen sneakers ook voor loopgemak. Te voet of op de fiets, met de bus of de trein en ook achter het stuur van een auto zijn sneakers altijd handiger dan hakken. Kleinkinderen en grootouders dragen ze allebei.
Al gaat mijn dochter graag mee als ik op sneakerjacht ga. Dan behoedt ze me ervoor dat ik ‘bommaschoenen’ zou kopen. Zelf zie ik oprecht niet het verschil, maar het is er wel. Gebruik de jongere generatie dus waar ze goed voor is en laat je deskundig begeleiden.
Recensie
KOLET JANSSEN
Hoe word ik een leuk oud mens?
Manteau, 176 blz., € 24,99 (e-boek € 13,99)
Lieve Van de Velde in DSL 17.04.2025
Diezelfde charme zit nog het meest in het boek van de Vlaamse Kolet Janssen (69), die ons onlangs in een interview in deze krant nog het ouwemensenzeuren probeerde af te leren. Als Heidenreich de meest losgeslagen en de meest passionele van de drie is, en Biewinga de meest afstandelijke en academische, is zij de meest pragmatische. Zij bundelde haar eigen inzichten en ervaringen onder de titel Hoe word ik een leuk oud mens? Pretentieloos en concreet. Je zou de lessen om zelf een Sunscreen song te breien er zo kunnen uit distilleren: vermijd het woordje ‘nog’, zoals in “Je ziet er nog goed uit”, “‘nog’ is een vervelende leeftijdsmeter / Spijker bij en lap op waar dat iets uithaalt, en leg je verder neer bij wat minder goed gaat / Probeer nieuwe dingen uit, want het geeft een boost die door niets te vervangen is / Denk niet dat je per definitie wijs bent omdat je oud bent. Want oude drammers, ze bestaan.
WERKTIPS bij HOE WORD IK EEN LEUK OUD MENS?
Vooraf
In het boek ‘Hoe word ik een leuk oud mens?’ laat ik een heleboel feiten, gedachten en gevoelens op de lezer los. Maar wat dan?
Veel lezers gaan er na afloop met elkaar over in gesprek. Een organisatie bedacht een avondvullend programma rond het boek.
Dus ik voelde het kriebelen. Waarom zou ik geen reeks tips in elkaar steken waarmee mensen aan de slag kunnen rond het thema ‘oud worden op een leuke manier’?
Dit is het resultaat. Je kunt de vragen en verwerkingstips gewoon zelf doornemen. Rustig in je eigen tempo en wanneer je er zin in hebt.
Je kunt het werkboek ook gebruiken om samen met een partner of vriend(in) of in een groepje rond het thema van gedachten te wisselen. En zo elkaar uit te dagen om er nog dieper in te duiken.
Natuurlijk hoef je niet alles van a tot z, in vaste volgorde, toe te passen. Vrijheid, blijheid en zeker als je op weg bent naar leuk oud worden. Je bepaalt zelf op welk onderdeel je misschien wat dieper wilt ingaan. Binnen elk hoofdstuk kies je de werkvorm die je het beste ligt.
Het resultaat? Je hebt het boek niet alleen gelezen, maar je bent er zo diep in doorgedrongen dat je het je echt eigen hebt gemaakt. Als een soort leidraad voor dit unieke stuk van je leven. Want: hoe meer leuke oude mensen, hoe beter!
Verwerkingstips bij
- Wat kan ik verwachten? De laatste etappes
- Lees de tekst (pag. 15-22).
- Beantwoord de vragen: alleen, samen met een partner of een vriend(in), of in een kleine groep.
- Wanneer stond jij er voor het eerst uitdrukkelijk bij stil dat je op weg was om oud(er) te worden? Was er een concrete aanleiding voor? Hoe voelde je je daarbij? Hoe heb je gereageerd?
- Denk je er regelmatig aan dat je ouder wordt of stop je het liever weg? Wat werkt voor jou het beste? Waarom?
- Kies uit een vraag uit alinea 1 van pag. 16:
Wat zou je gaan studeren als je opnieuw 18 was?
Wat zou je doen als je partner veel eerder dan jij overlijdt?
Zou je naar het buitenland verhuizen als je kleinkinderen hebt?
Wat zou je doen als je nog maar een week (of een maand of een jaar) te leven had?
Beantwoord die vraag.
- Welke vaste routine uit jouw leven zou jij kunnen/willen veranderen? Waarom?
- Stel de vraag hierboven ook eens aan iemand uit je nabije omgeving die minstens 1 generatie jonger is. (over hoe hij/zij iets zou voorstellen te veranderen aan jouw routines, wel te verstaan) Wat is zijn/haar antwoord? Had je daar al aan gedacht? Is het in jouw ogen een redelijk antwoord?
- Wat stel jij uit tot later? Zou je dat anders kunnen aanpakken?
- Op welke leeftijd ben/was jij het gelukkigst? Waarom?
Afsluitende werkvorm
Een gemiddeld mensenleven duurt ongeveer 4000 weken. Als je je baseert op een levensduur van 80 jaar kom je ongeveer op 4160 weken. Het precieze aantal weken kan natuurlijk sterk verschillen van individu tot individu, zowel naar boven als naar beneden. Maar het is niet zo gek om te vertrekken van 4000 weken. Geef maar toe, dat klinkt opeens verrassend kort.
Bereken hoeveel weken jij al geleefd hebt.
En hoeveel weken er met een beetje geluk nog zullen komen.
- Wat gaat er in je om als je dat cijfer ziet?
- Bedenk 1 ding waaraan je liever geen of minder tijd wilt gaan besteden.
- Bedenk 1 ding waaraan je meer tijd wilt gaan besteden of waar je eindelijk mee wit beginnen.
Luister ter afsluiting naar
- ‘When I’m Sixty-Four’ van de Beatles https://www.youtube.com/watch?v=f7TANPFMf1k&t
- of naar ‘Liefde van Later’ van Herman van Veen https://www.youtube.com/watch?v=g_xB6ZcKDQ4&t
- of naar het origineel ‘La Chanson des Amants’ van Jacques Brel https://www.youtube.com/watch?v=dU-OD5_Dxrs
Herken je elementen uit de songteksten?
Verwerkingstips bij
2 Wanneer werd ik onzichtbaar?
Zoek een foto van toen je jongvolwassen was. Wat valt je op? Laat de foto aan iemand anders zien. Hoe reageert hij of zij daarop?
Als je in groep bent, kun je de foto’s door elkaar in de groep leggen zonder dat iemand (behalve de afgebeelde zelf) weet van wie de foto is. Herkennen jullie elkaar?
- Lees de tekst (pag. 25-40).
- Beantwoord de vragen: alleen, samen met een partner of een vriend(in), of in een kleine groep.
- Wat is herkenbaar? Heb je gelijklopende en/of aanvullende dingen meegemaakt over onzichtbaar worden?
- Waarin verschilt jouw ervaring van wat er in het boek geschetst wordt?
- Heb je al eens meegemaakt dat je precies omwille van je ‘hogere’ leeftijd met meer égards werd behandeld? Waar/wanneer was dat?
- Wissel uit met anderen.
- Sta stil bij wat jouw ervaringen en de verhalen van anderen met je doen.
- Hoe voel je je daarbij?
- Hoe ga je ermee om? Kies wat het best past bij jouw reactie. (meerdere antwoorden mogelijk) Kruis aan of vul aan. Ben je:…
- Verrast
- Verontwaardigd
- Verdrietig
- Geamuseerd
- Boos
- Gekwetst
- Onverschillig
- ….
Zoek een foto van iemand die boven de zestig is en er volgens jou echt goed uitziet. Waarom ziet die persoon er in jouw ogen goed uit? Wat is daarvoor nodig?
Op welke praktische hindernissen in de publieke ruimte stoot jij in je dagelijks leven? Zijn dat dingen die anders georganiseerd kunnen worden?
Wat kun je zelf doen?
Wat kan de overheid doen?
Hoe denken de kinderen in jouw omgeving over oudere mensen? Heb je al reacties opgevangen?
Bekijk een aantal reclamefilmpjes waarin oudere mensen voorkomen.
- Hoe worden de oudere personen voorgesteld?
- Is er een verschil tussen mannen en vrouwen?
- Past de leeftijd van de acteurs bij het product dat wordt aangeprezen?
Ter info:
Verwerkingstips bij
3 Een nieuwe levensfase. Wat gebeurt er met je als je oud wordt?
Neem opnieuw de foto van toen je jongvolwassen was. Van welk veranderd onderdeel heb je het meest spijt? Wat valt je het zwaarst aan je veranderde uiterlijk?
Lees pag. 43-61.
Je ouderdom is vaak het meest duidelijk door je uiterlijk.
Bespreek de quote van Coco Chanel: “Niemand is nog jong na veertig jaar, maar je kunt op elke leeftijd onweerstaanbaar zijn.”
Klopt dat? Waarin zit dat ‘onweerstaanbare’?
Luc Versteylen zei: “Wanneer je veel lacht, krijg je later je rimpels op de juiste plaats.”
Hoe begrijp je die uitspraak?
Maken rimpels veel gebruikte gelaatsuitdrukkingen zichtbaar? Wat leid je daaruit af?
Lees pag. 61-80.
Er verandert ook iets aan je geestkracht.
Hoe zou je jouw geheugen omschrijven? Evengoed als vroeger, beter dan vroeger, minder goed… Waarin of wanneer val je soms uit? Hoe wapen je je daartegen?
Hoe denk jij over dementie? Heb je het meegemaakt in je omgeving? Ben je er bang voor of niet echt? Kan het leven nog waardevol zijn als je dement bent? Wat kunnen de naasten van iemand met dementie doen om liefdevol met hem/haar om te gaan?
Zijn jouw verwachting van het leven anders dan 20 of 30 jaar geleden? Hoe?
Zijn jouw behoeftes anders dan 20 of 30 jaar geleden? Wat is er anders?
Hoe ga jij om met het besef dat je ‘niet meer aan de knoppen van het leven zit’?
Welke bijdrage kun jij zeker wel leveren?
Verwerkingstips bij
4 Van 55+ tot 95+ Ouder worden doe je niet ineens
Lees pag. 84-96.
Bij welke groep van ouderen reken jij jezelf, op basis van leeftijd en levenssituatie?
Herken je je in de omschrijving uit het boek of niet? Wat is er gelijklopend, wat is er anders?
Welke van deze drie fases van ouder worden is voor jou de meest uitdagende? Waarom?
Als je jezelf vergelijkt met leeftijdsgenoten, welke verschillen vallen je dan op?
Klopt het dat bij heel oude mensen hun leefwereld geleidelijk aan kleiner wordt?
Is dat altijd een nadeel?
Verwerkingstips bij
5 Waarom krampachtig jong willen zijn niet helpt
Lees pag. 99-110.
Betrap jij jezelf soms op een vorm van concurrentie met iemand van een jongere leeftijd? Vertel erover.
Vind/vond jij het moeilijk om je werk/vrijwilligerswerk los te laten?
Moet een mens zijn kleding aanpassen aan zijn leeftijd? Waarom (niet)?
Verwerkingstips bij
6 Hoe blijf ik zo fit en gezond mogelijk?
Lees pag. 113-124.
Welke tip vind jij uit deze pagina’s de belangrijkste? Waarom?
Vind je het moeilijk of gemakkelijk om…
- Regelmatig te bewegen?
- Gezond te eten?
- Niet te veel te eten?
- Andere mensen op te zoeken?
- Naar buiten te gaan?
- Intensief te sporten?
- Je krachten te doseren?
- …
Zet MO (moeilijk) of MA (makkelijk) voor het zinsdeel dat voor jou van toepassing is. Meerdere antwoorden zijn mogelijk. Bespreek met iemand anders en vergelijk je antwoorden.
Wat geeft jou energie?
Welke gouden en haalbare tip wil jij doorgeven aan leeftijdsgenoten?
Verwerkingstips bij
7 Niemand wil een oude zeur worden
Lees pag. 127-142.
Overloop je vriendschappen. Rangschik ze van ‘oude’ vrienden tot ‘nieuwe’ vrienden. Op welke leeftijd maakte je je oudste vrienden?
Op welke leeftijd je jongste vrienden?
Zijn er vriendschappen uit de laatste vijf jaar?
Heb je het gevoel dat je zelf aan bod kunt komen in de gesprekken met je vrienden?
Denk je dat je gesprekspartner aan bod kan komen in vriendengesprekken met jou?
Heb je het al eens meegemaakt dat je geen klankbord vond? Hoe was dat?
Vertel jij weleens een ‘succesverhaal’? Waarom doe je dat?
Blijf jij geïnteresseerd in de actualiteit? Hoe houd je die bij?
Raak je weleens ontmoedigd door het nieuws van de dag?
Hoe ga je daarmee om?
Ben jij de afgelopen vijf jaar begonnen met iets nieuws: een cursus, een hobby, een vaardigheid, een engagement…? Vertel erover.
Houd zoiets je jong? Hoezo?
Slaag jij erin om digitaal (min of meer) bij te blijven? Hoe pak je dat aan? Wie helpt je daarbij? Vind je dat belangrijk? Waarom (niet)?
Heb jij recent iets bijgeleerd door je engagement of door contact met jongeren? Wat? Was dat interessant?
Ben jij mantelzorger? Vertel erover.
Maak je je zorgen of je dat zult kunnen volhouden als je zelf ouder wordt?
Hoe probeer je daarvoor dingen te regelen?
Verwerkingstips bij
8 De wijsheid in pacht
Lees pag. 145-154.
Op een schaal van 1 tot 10: ben jij een eeuwige twijfelaar (1) of iemand die altijd een oplossing heeft voor elk probleem (10), of iets daar tussenin? Op welk cijfer van 1 tot 10 zou jij jezelf zetten?
Laat iemand die je goed kent ook aan jou een cijfer geven. Ligt het in de buurt van je eigen cijfer of niet?
Geef jij graag en gemakkelijk advies en goede raad? Wordt dat op prijs gesteld?
Kun jij goed luisteren? En dan ingaan op wat de ander echt vertelt of vraagt? Of ben je al gauw bezig met je eigen levenservaringen op te dissen?
Als je tijd en zin hebt, kun je hier enkele oefeningen doen om actief te leren luisteren:
https://www.leren.nl/cursus/sociale-vaardigheden/luisteren/actief-luisteren.html
Word je automatisch wijs als je ouder wordt?
Wat heb jij geleerd uit je lange levenservaring? Op welk gebied? Heb je daar zelf iets aan? Kun je het ook doorgeven aan iemand van een jongere generatie?
Heb je als oudere meer levenskunst? Wat versta je daar precies onder?
Verwerkingstips bij
9 Welke lijn zie je in je leven?
Lees pag. 157-168.
Wat waren de bepalende momenten of ontmoetingen in jouw leven?
Wat heb je daaruit geleerd?
Welke keuzes hebben je leven in een of andere richting gestuurd?
Wat maakt jou gelukkig?
Zijn er dingen waar je spijt van hebt?
Als je terugkijkt op je leven, waar ben je dankbaar voor en/of waar ben je trots op?
Hoe kijk je naar de rest van je leven, naar de dood?
Welke rode draad zie jij in je leven?
Zie jij je leven als een deel van een groter, samenhangend geheel, eventueel met God als begin- en eindpunt?
Is jouw leven in jouw ogen een aaneenschakeling van toevalligheden?
Hoe probeer jij je voor te bereiden op je allerlaatste levensfase?
Denk jij aan de dood?
- Nooit
- Af en toe
- Regelmatig
- Bijna dagelijks
Kruis aan wat voor jou van toepassing is.
Vind je het oké om aan de dood te denken?
Word je er bang of ongelukkig van?
Heb je er vrede mee dat je ooit gaat sterven?
Is er nog iets na de dood, volgens jou?
Hoe zie je de toekomst als je heel oud bent?
Is geluk mogelijk als je heel oud bent?
Welke gedachte uit dit boek helpt je het meest om een leuk oud mens te worden/blijven?