Vanzelfsprekend

31 mei 2026

Heel wat apparaten worden tegenwoordig ontworpen met een bedieningspaneel dat ‘intuïtief’ is. Dat betekent dat je zonder nadenken de juiste knopjes kiest om het toestel te laten doen wat jij wilt. Je hoeft er geen gebruiksaanwijzing voor te lezen. Je moet geen functies memoriseren of ingewikkelde instructies in je geheugen prenten. Het gaat allemaal zo goed als vanzelf.

Behalve als je intuïtie niet werkt zoals die van de meerderheid van de bevolking. In mijn dertien jaar oude auto staan er links van de bestuurder vier knopjes om de raampjes te openen en te sluiten. Twee rijtjes van telkens twee knopjes. Ze zien er alle vier hetzelfde uit. Hoe moet je weten welk raampje naar welk knopje luistert? Intuïtief zou je vanzelf het juiste moeten kiezen.

Mij lukt het – zelfs na al die jaren – nooit om van de eerste keer het juiste raampje te openen. Intuïtief kies ik een knopje dicht bij mij om mijn eigen raampje te bedienen. Maar dan gebeurt er iets aan de andere kant van de auto. Ook voor en achter haal ik geregeld door elkaar. Als in een vreemd ballet glijden de raampjes van mijn auto open en dicht op plaatsen waar dat niet nodig is. Herhaaldelijk sta ik zwetend voor een slagboom waar ik een ticket moet nemen of scannen, terwijl mijn autoraampjes op en neer dansen. De auto’s achter mij hebben vaak weinig begrip voor mijn ‘handicap’.

Blijkbaar moet je in je hoofd een soort helikopterpositie innemen, waardoor je van bovenaf het bedieningspaneeltje bekijkt. Als je dat doet, is alles logisch. Maar waarom zou ik in mijn eigen auto boven mezelf willen uitstijgen? Hoe kom ik dan weer gewoon achter het stuur terecht om verder te rijden?

Het is een oefening in nederigheid. Telkens wanneer ik weer heb zitten knoeien, tot groot jolijt van mijn passagiers, besef ik de grenzen van wat vanzelfsprekend is. Ook wat ik vanzelfsprekend vind, is dat wellicht lang niet voor iedereen. Mijn gebrek aan ruimtelijk inzicht compenseer ik door op reis te gaan in verhalen. Maar zo’n makkelijke oplossing lukt niet altijd. Zoveel neurodiverse mensen maken dagelijks van die innerlijke worstelingen mee om zich in onze wereld te handhaven. Mijn autoraampjes helpen me om dat toch een beetje te kunnen invoelen.

(Otheo.be, photo by Ortega Alikwe on Unsplash)