Dees
2 september 2026
Ik hoor het de laatste tijd steeds vaker en nu ik erop begin te letten nog meer: mensen die naar iets verwijzen met het woordje ‘dees’. ‘Wa(t) is dees?’ ‘Doe dees maar.’ ‘Dees wil ik wel eens proberen!’
Vroeger gebruikten we de term ‘dezeke’ voor een al te braaf meisje dat geen eigen mening had en zo volgzaam was dat je er plaatsvervangende schaamte van kreeg. Zo iemand die je graag een schop onder de kont zou geven om wat meer voor zichzelf of voor een of andere goede zaak op te komen. Maar daarover gaat het niet in de uitspraken van tegenwoordig.
Dees is een vorm van dit, dat of deze. En in plaats van dan gewoon de aangepaste term te gebruiken, moet ‘dees’ het wat krachtiger maken. Grammaticale onkunde vermomd als stoer taalgebruik. Ik zal wel ouderwets zijn als ik er iets negatiefs van vind. Maar daarom hoef ik het nog niet te gebruiken.
Taal leeft, heb ik geleerd. Over een poosje zeggen we misschien allemaal ‘dees’ en vinden we dat nog gezellig ook. Maar ik ga toch nog even tegenspartelen.
(Photo by Rifki Kurniawan on Unsplash)
;)
;)
;)
;)
;)
Beste Kolet, “Dees” is door apocope (weglating aan het einde) ontstaan uit “deze”, zoals in spreektaal “lope” is ontstaan uit “lopen”. In de zinnetjes die je citeert betekent het “dit” en is het zelfstandig gebruikt. “Dees” heeft twee gebruikswijzen. In het rijtje “deze man, dees vrouw en dees kind” wordt “dees” bijvoeglijk (ook wel “attributief “genoemd) gebruikt. In jouw voorbeelden wordt het zelfstandig gebruikt. Dit gebruik is al eeuwen oud, maar het blijft beperkt tot een aantal dialecten. In de standaardtaal gebruik ik steevast “dit”, maar in mijn dialect zeg ik steevast “dees”. Verscheidenheid is mooi, vind ik.
Aanvulling: Soms betekent “dees” “deze”, zoals in “Dees meense drinke genne koffe”: Deze mensen drinken geen koffie. (Westmalle).
Aanvulling: Het gebruik van “dees” is helemaal geen teken van grammaticale onkunde in de standaardtaal, maar van de goede beheersing van een dialect. Helaas wordt “dees” ook gebruikt in tussentaal.
Ik hoorde het wellicht in tussentaal inderdaad. Altijd verwarrend en zo sluipen er rare wendingen binnen in de standaardtaal. Over dialect spreek ik me niet uit, daar ken ik niets van. Bedankt voor je reactie!
Helemaal akkoord. Zelfde reactie bij het verwarrende gebruik van ik en mij en andere persoonlijke voornaamwoorden.